in

เนื้องอกสมอง

เนื้องอกสมอง

เนื้องอกในสมอง

เนื้องอกในสมองเป็นเนื้องอกที่เกิดขึ้นภายในกะโหลกศีรษะ แบ่งออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่ๆ ได้แก่ เนื้องอกที่เกิดจากเนื้อเยื่อภายในกะโหลกศีรษะ (เรียกว่าเนื้องอกในสมองขั้นต้น) และมะเร็งที่ลามออกไปนอกกะโหลกศีรษะ (เรียกว่าเนื้องอกในสมองทุติยภูมิ)
เนื้องอกในสมองทุกประเภทมักทำให้เกิดอาการปวดศีรษะเรื้อรัง วิธีการรักษาและผลลัพธ์แตกต่างกันไปตามชนิด ขนาด และตำแหน่งของเนื้องอก
โรคนี้พบได้ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่

⇒ ชื่อไทย เนื้องอกในสมอง

⇒ ชื่อภาษาอังกฤษ เนื้องอกในสมอง

⇒ สาเหตุ

เนื้องอกในสมองเบื้องต้น
มันมาจากเนื้อเยื่อภายในกะโหลกศีรษะ อาจอยู่ที่กระดูก (กะโหลกศีรษะ) เยื่อหุ้มสมอง หลอดเลือด เนื้อเยื่อสมอง ต่อมใต้สมอง หรือส่วนใดส่วนหนึ่งของเนื้อเยื่อ อาจเป็นเนื้องอกชนิดทั่วไป (ไม่มีการแพร่กระจาย) หรือเนื้องอกร้ายหรือมะเร็ง ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุว่าเกิดจากอะไร เชื่อกันว่าอาจเกี่ยวข้องกับปัจจัยทางพันธุกรรม (เนื้องอกในสมองบางชนิดพบได้ในครอบครัวเดียวกัน) และปัจจัยแวดล้อม เช่น การแผ่รังสี คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า สารเคมี เป็นต้น แต่จนถึงวันนี้ยังไม่ชัดเจนว่าเกี่ยวข้องกันหรือไม่

เนื้องอกในสมองรอง
มะเร็งที่ลุกลามจากนอกกะโหลกศีรษะ ที่พบบ่อยที่สุดคือ มะเร็งเต้านม และมะเร็งปอด ยังสามารถแพร่กระจายจากมะเร็งทางเดินอาหาร ไต ไทรอยด์ เซลล์เม็ดเลือดขาว ต่อมน้ำเหลือง เป็นต้น เนื้องอกในสมองชนิดนี้พบมากในวัยกลางคนและ แก่กว่า บางครั้งผู้ป่วยอาจไปพบแพทย์ด้วยอาการของเนื้องอกในสมองมากกว่าอาการของโรคมะเร็ง

⇒ อาการ

ผู้ป่วยมักมีอาการปวดหัวเรื้อรัง ซึ่งมีอาการเจ็บปวดรุนแรงเมื่อตื่นนอนตอนเช้า ดึก หรือแย่ลงเมื่อนอนราบ หรือเมื่อไอ จาม หรือถ่ายอุจจาระ
อาการปวดหัวเริ่มแย่ลงทุกวัน จนผู้ป่วยต้องตื่นเช้าเพราะปวดศีรษะและจะปวดเป็นเวลานานๆ จนสุดท้ายปวดตลอดเวลาซึ่งยาแก้ปวดไม่บรรเทา
ในระยะต่อมา (เมื่อเนื้องอกโตขึ้น) การอาเจียนจะมาพร้อมกับอาการปวดหัว ซึ่งอาจมีลักษณะเฉพาะด้วยการอาเจียนรุนแรงโดยไม่มีอาการคลื่นไส้มาก่อน
นอกจากนี้ อาจมีอาการตาพร่ามัว ตาพร่ามัว (มองไม่เห็นด้านข้าง ทำให้เดินเข้าโต๊ะหรือเกิดอุบัติเหตุขณะเดินหรือขับรถ) ตาสองชั้นหรือตาเหล่ ตากระตุก เห็นบ้านหันหลังเดิน เซ มือและเท้าทำงานได้ไม่ดี แขนขาชาหรืออ่อนแรง ชัก (เช่น โรคลมบ้าหมู) ความจำเสื่อม หรือบุคลิกภาพเปลี่ยนแปลงไป

⇒ การแยกโรค

ในระยะแรกปวดศีรษะเพียงครั้งเดียว อาจคิดว่าเป็นเพียงแค่สาเหตุที่พบบ่อย เช่น
o ปวดหัวความเครียด
ผู้ป่วยจะมีอาการเจ็บหนักที่ขมับหรือหน้าผากทั้งสองข้างหรือทั่วศีรษะเป็นเวลา 30 นาทีถึง 1 สัปดาห์โดยมีอาการเจ็บปวดอย่างต่อเนื่องโดยไม่มีอาการคลื่นไส้อาเจียน อาจเริ่มหลังจากตื่นนอน หรือในตอนเช้า บางคนอาจมีอาการปวดในช่วงบ่ายหรือเย็น หรือหลังวันทำงานที่เข้มข้นมาก หรือเวลาคิดมาก วิตกกังวล ซึมเศร้า นอนไม่หลับ จะมีอาการกำเริบเป็นบางครั้ง

o ผู้ป่วยไมเกรนจะมีอาการเจ็บแปลบ ข้างเดียว (ส่วนน้อยอยู่ทั้งสองข้าง) คลื่นไส้ อาเจียน ตาพร่า นาน 4-72 ชั่วโมง มักมาและไปเมื่อถูกกระตุ้นโดยสิ่งเร้า เช่น แสง เสียง กลิ่น การอดนอน ความหิว อากาศร้อนหรือเย็น อาหารบางชนิด ฯลฯ

ระยะยาวมาก คืออาการปวดอย่างรุนแรง อาเจียน เดินเซ หรืออาการชัก ซึ่งอาจจำเป็นต้องตัดออกจากสาเหตุที่ร้ายแรงกว่านั้น เช่น เยื่อหุ้มสมองอักเสบหรือฝีในสมอง (มักมีไข้และเกิดขึ้นกะทันหันภายในสองสามวัน) เลือดออกในสมอง (มักมีประวัติอาการบาดเจ็บที่ศีรษะในระยะใกล้หรือหลายเดือนก่อน)

⇒ การวินิจฉัยเบื้องต้น

แพทย์จะสงสัยว่าเป็นโรคนี้จากอาการที่แสดง ปวดหัวเฉพาะเวลาตื่นนอนตอนเช้าซึ่งอาการจะหนักขึ้นและนานขึ้นทุกวันเป็นเวลา 1 สัปดาห์ หรืออาเจียน ตาพร่า หูอื้อ ชาหรือแขนขาอ่อนแรง หรืออาการชัก
หากมีข้อสงสัย จำเป็นต้องทำการทดสอบเพิ่มเติม เช่น การเอ็กซ์เรย์กะโหลกศีรษะ ถ่ายภาพสมองด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า หรือการตรวจคลื่นสมองด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ การตรวจชิ้นเนื้อสมอง เป็นต้น

⇒ การดูแลตัวเอง

ไม่ว่าจะเป็นเด็กหรือผู้ใหญ่ หากมีอาการปวดหัวในตอนเช้าแรงขึ้นและนานขึ้นทุกวันเป็นเวลา 1 สัปดาห์หรือรับประทานยาแก้ปวดโดยไม่บรรเทา ควรปรึกษาแพทย์ทันทีเพื่อหาสาเหตุและให้การรักษาแต่เนิ่นๆ

⇒ การรักษา

เมื่อวินิจฉัยว่าเป็นเนื้องอกในสมองมักจะต้องรักษาด้วยการผ่าตัดเพื่อเอาเนื้องอกออก ยกเว้นในตำแหน่งที่ไม่สามารถผ่าตัดได้ หรือหากมะเร็งลุกลามมากขึ้น อาจต้องรักษาด้วยวิธีอื่น เช่น การผ่าตัดด้วยรังสีหรือมีดแกมมา
ในกรณีของโรคมะเร็ง อาจต้องใช้การฉายรังสี (irradiation) ซึ่งอาจใช้เพียงอย่างเดียว หรือร่วมกับการผ่าตัด และในบางกรณีอาจต้องให้เคมีบำบัด
ในผู้ป่วยที่มีการอุดตันของระบบน้ำไขสันหลัง อาจจำเป็นต้องมีการผ่าตัดแยก

⇒ ภาวะแทรกซ้อน

อาจมีเลือดออกเฉียบพลันในเนื้องอกในสมอง ทำให้ปวดศีรษะรุนแรง หมดสติ แขนขาข้างหนึ่งเป็นอัมพาต
หากเนื้องอกอยู่ใกล้โพรงสมอง อาจเติบโตจนเกิดการอุดตันของน้ำไขสันหลัง ความดันในกะโหลกศีรษะสูง (ปวดศีรษะรุนแรง อาเจียน เดินเซ เป็นลม) และสมองอุดตัน (hydrocephalus) ซึ่งหากเกิดขึ้นอย่างกะทันหันและรุนแรงอาจทำให้เสียชีวิตอย่างกะทันหัน

⇒ ความก้าวหน้าของโรค

หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่รักษา เนื้องอกจะโต กดทับที่เนื้อเยื่อสมองหรือลาม ทำให้เกิดการรบกวนอาจเป็นอันตรายได้
ผู้ป่วยที่ได้รับการรักษา ผลการรักษาขึ้นอยู่กับประเภท ขนาดและตำแหน่งของอายุเนื้องอกและสภาพของผู้ป่วย
หากเนื้องอกปกติ มีขนาดเล็กและอยู่ในตำแหน่งที่ไม่เป็นอันตราย การรักษามักจะได้ผลหรือหายขาด
แต่ถ้ามะเร็งลุกลามเร็วหรือมะเร็งที่ลุกลามมาจากที่อื่น ก็มักจะให้การรักษาเชิงป้องกัน เพื่อลดความทุกข์ที่มักอยู่ได้ไม่นาน

⇒ การป้องกัน

สำหรับเนื้องอกในสมองระยะแรก ไม่ทราบสาเหตุ จึงบอกวิธีป้องกันไม่ได้
เนื้องอกในสมองขั้นทุติยภูมิ หากเกิดจากมะเร็งปอด ควรป้องกันด้วยการไม่สูบบุหรี่

⇒ ความชุกของโรค

พบได้ในคนทุกเพศทุกวัย ตั้งแต่เด็กเล็กจนถึงผู้สูงอายุ กลุ่มอายุทั่วไปขึ้นอยู่กับเนื้องอกในสมองแต่ละประเภท โดยรวม โรคนี้พบได้บ่อยในกลุ่มอายุ 40-70 ปี โดยมะเร็งส่วนใหญ่ได้แพร่กระจายไปที่อื่น (เนื้องอกในสมองรอง)
ในเด็ก พบมากในกลุ่มอายุ 3-12 ปี ซึ่งส่วนใหญ่เป็นเนื้องอกในสมองขั้นต้น เนื้องอกในสมองเป็นเนื้องอกที่พบบ่อยที่สุดในเด็ก

โรคนี้มักทำให้เกิดอาการปวดศีรษะ และพบว่าประมาณ 10 คน ที่มีอาการปวดศีรษะ 100,000 คน เกิดจากเนื้องอกในสมอง

.
ที่มาข้อมูล