in

ทำไมกิน “ยาปฏิชีวนะ” แล้วถึง “ท้องเสีย”

ทำไมกิน “ยาปฏิชีวนะ” แล้วถึง “ท้องเสีย”

ทำไมต้องทาน

คุณเคยสังเกตไหมว่าการทานยาปฏิชีวนะ ท้องเสีย มักจะตามมา

บางคนอาจมีอาการท้องร่วงที่เกี่ยวข้องกับการใช้ยาปฏิชีวนะ (โรคอุจจาระร่วงที่เกี่ยวข้องกับยาปฏิชีวนะ) ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น? และมีโอกาสเกิดขึ้นมากน้อยเพียงใด ยาปฏิชีวนะที่พบมากที่สุดคืออะไร? รวมถึงวิธีป้องกันหรือแก้ไข

สาเหตุของยาปฏิชีวนะที่อาจทำให้เกิดอาการท้องร่วง

เนื่องจากยาปฏิชีวนะที่ร่างกายได้รับเข้าไปรบกวนหรือเปลี่ยนแปลงความสมดุลของแบคทีเรียตามธรรมชาติที่อาศัยอยู่ในลำไส้ ส่งผลให้ปริมาณแบคทีเรียตามธรรมชาติในลำไส้ลดลง ทำให้เชื้อโรคเติบโตมากขึ้น สร้างและขับสารพิษทำให้ลำไส้ไม่ดูดซึมคาร์โบไฮเดรต หรือย่อยสลายน้ำดีไม่ได้ รวมทั้งยาปฏิชีวนะบางชนิดก็จะช่วยกระตุ้นการเคลื่อนไหวของลำไส้เพิ่มขึ้นเช่นกัน แบคทีเรียที่พบว่ามีสาเหตุประมาณ 1 ใน 3 คือ Clostridium difficile (C. difficile)

โรคอุจจาระร่วงจากยาปฏิชีวนะ

  • อาการเล็กน้อยจะมีอาการท้องเสียหรือถ่ายเป็นน้ำอย่างน้อย 3 ครั้งภายใน 24 ชั่วโมง
  • อาการรุนแรงจะมาพร้อมกับอาการอื่นๆ ได้แก่ มีไข้ อ่อนแรง เบื่ออาหาร คลื่นไส้ ถ่ายเป็นเลือด ปวดท้อง

โอกาสของอาการท้องร่วงที่เกี่ยวข้องกับยาปฏิชีวนะ

พบในผู้ป่วย 5-25 เปอร์เซ็นต์ที่ได้รับยาปฏิชีวนะ ซึ่งอาจเกิดขึ้นตั้งแต่เริ่มให้ยาจนถึงประมาณ 2 เดือนหลังจากที่เลิกใช้ยา ปัจจัยเสี่ยง ได้แก่:

  1. ชนิดของยาปฏิชีวนะที่ผู้ป่วยได้รับโดยเฉพาะยาปฏิชีวนะ
    การแสดงกว้าง
  2. ผู้ป่วยสูงอายุ (อายุมากกว่า 65 ปี)
  3. ผู้ป่วยที่มีประวัติการรักษาตัวในหอผู้ป่วยหนักหรืออยู่ในโรงพยาบาลนานกว่า 4 สัปดาห์
  4. ผู้ป่วยโรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง
  5. ผู้ที่ได้รับยากดภูมิคุ้มกันหรือเคมีบำบัด
  6. ผู้ที่ใส่สายยางให้อาหารทางจมูกหรือผ่านกระบวนการทางเดินอาหาร
  7. ผู้ที่มีประวัติติดเชื้อ Clostridium difficile (C. difficile)
  8. ผู้ที่มีประวัติทานยาลดกรด

ยาปฏิชีวนะชนิดใดที่พบว่ามีอุบัติการณ์บ่อยครั้ง?

  • คลินดามัยซิน
  • ยาเพนนิซิลลิน เช่น แอมพิซิลลิน แอมม็อกซิลลิน แอมม็อกซิลลิน/กรดคลาวูลานิก เป็นต้น
  • cephalosporins เช่น cefisim, cefdinir เป็นต้น
  • ฟลูออโรควิโนโลน เช่น ciprofloxacin, levofloxacin, moxifloxacin เป็นต้น

การรักษาโรคท้องร่วงที่เกี่ยวข้องกับยาปฏิชีวนะ

ส่วนใหญ่จะดีขึ้นและหายไปเองหลังจากหยุดยาปฏิชีวนะ แต่ถ้าพบว่ามีอาการรุนแรง แพทย์จะพิจารณาให้ของเหลวทดแทนทันทีและให้การรักษาที่เหมาะสม

การป้องกันโรคท้องร่วงด้วยยาปฏิชีวนะ

  1. คุณไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะเพื่อใช้เอง
  2. หากรับประทานยาปฏิชีวนะแล้วมีอาการท้องร่วง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินการรักษาที่เหมาะสมต่อไป

อาการท้องร่วงที่เกี่ยวข้องกับการใช้ยาปฏิชีวนะไม่ใช่การแพ้ยา แต่เป็นหนึ่งในอาการไม่พึงประสงค์ที่พบบ่อย สามารถป้องกันหรือบรรเทาความรุนแรงได้

.
ที่มาข้อมูล