in

การเลือกขนาดของอุปกรณ์ให้เหมาะสมกับผู้ใช้งาน

การเลือกขนาดของอุปกรณ์ให้เหมาะสมกับผู้ใช้งาน

มีคำกล่าวที่ตอนต้นของบทความว่า คำว่า “fitting the task to the man” หรือบางคนอาจพูดตรงกันข้ามกับ “การปรับให้ผู้ชายเข้ากับงาน” สองประโยคนี้มักถูกกล่าวถึงในด้านการยศาสตร์ (ศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับการจัดงาน สภาพการทำงาน และสภาพแวดล้อมในการทำงานให้กับผู้ที่ใช้เพื่อประโยชน์ในการลดการบาดเจ็บจากการทำงาน หลายครั้งเราไม่รู้ว่าอุปกรณ์ที่เราใช้อยู่หรือกำลังซื้อจะขนาดไหน ขนาดที่เหมาะกับเราหรือไม่ เนื้อหาสำหรับครั้งนี้จะพูดถึงหลักการง่ายๆ ที่อาจผสมวิชาการได้บ้าง แต่จะพยายามทำให้เข้าใจง่ายที่สุด

ความแตกต่างของขนาดและสัดส่วนของร่างกายคน
เราทุกคนต่างกัน โดยเฉพาะสัดส่วนของร่างกายที่มากขึ้นซึ่งส่งผลต่อการออกแบบและการเลือกอุปกรณ์ต่างๆ ความแตกต่างเกิดขึ้นเนื่องจากเพศ อายุ เชื้อชาติ และภูมิลำเนา ดังจะเห็นได้จากตัวอย่างผู้ชายมักจะมีรูปร่างที่สูงกว่าผู้หญิง เด็กมีร่างกายที่เล็กกว่าผู้ใหญ่ และคนที่มีอายุมากขึ้นอาจมีกระดูกสันหลังยุบทำให้สั้นลงได้ ในขณะที่คนไทยไม่สูงเท่าชาวตะวันตกที่ขาว แต่มันค่อนข้างไม่สมมาตร ดังจะเห็นได้จากขาและลำตัวมีความยาวใกล้เคียงกัน ในขณะที่คนในหลายประเทศอาจมีขาที่สั้นกว่า หรือบางประเทศ เช่น ประเทศในแอฟริกาซึ่งมีขายาวกว่าลำตัวมาก นอกจากความสูงแล้ว ความอ้วนที่ขยายออกไปด้านข้างก็แตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล

ความแตกต่างระหว่างคนกับการออกแบบอุปกรณ์
เพราะแต่ละคนไม่เหมือนกัน บังคับให้เราเลือกอุปกรณ์ที่เหมาะสมรวมถึงขนาดของเสื้อผ้า ไม่ว่าจะเป็นไซส์ SML หรือ XL หรือบางยี่ห้อก็แบ่งเป็น Size สำหรับเด็ก ผู้หญิง และผู้ชายด้วย

อย่างไรก็ตาม การออกแบบที่มีขนาดต่างกันนี้ยังไม่สามารถแก้ปัญหาเหล่านี้ได้ทั้งหมด เพราะยังมีหลายคนที่มีปัญหาเรื่องเสื้อผ้า เพราะไม่สามารถหาขนาดที่เหมาะสมได้ ตัวอย่างเช่น บางคนต้องใส่ขนาด XXL หรือ SS นั่นคือ ใหญ่กว่าหรือเล็กกว่า หรือบางคนอ้วนแต่ไม่สูงถ้าใส่ XXL จะพอดีแต่ความยาวของเสื้อยาวไปไม่เหมาะ แก้ไขได้โดยการจ้างช่างตัดเสื้อ เพื่อตัดให้เหมาะกับตัวเองเท่านั้น

อุปกรณ์ที่ใช้ทำงานก็เหมือนกับเสื้อผ้า หากขนาดของผู้ใช้ไม่เท่ากัน ขนาดของอุปกรณ์ก็ควรต่างกัน เช่น โต๊ะ เก้าอี้ ความสูงของพื้น ประตู หน้าต่าง และอุปกรณ์อื่นๆ อุปกรณ์เหล่านี้มักมีวางจำหน่ายตามท้องตลาด โดยที่ขนาดของอุปกรณ์ มันอาจจะออกแบบโดยใช้สัดส่วนมาตรฐานไทยหรืออุปกรณ์บางส่วนที่คัดลอกหรือนำเข้าจากต่างประเทศ สัดส่วนชาวต่างชาติต่างจากคนไทยแน่นอน อุปกรณ์หลายอย่างอาจไม่เหมาะกับคนไทย

อย่างไรก็ตาม ธรรมชาติของการใช้สัดส่วนมาตรฐาน ในการออกแบบมีรูปแบบที่ชัดเจนสามรูปแบบ:

1. ออกแบบโดยใช้ค่าสัดส่วนเฉพาะให้เหมาะสมกับบุคคลใดบุคคลหนึ่ง ตัวอย่างที่ชัดเจนคือ การตัดเย็บเสื้อผ้าให้เหมาะกับคนหรือเก้าอี้ที่สร้างขึ้นตามสัดส่วนคนใช้ ดีไซน์แบบนี้ดีที่สุด ดีที่สุด แต่ราคาอาจสูงกว่า

2. การออกแบบให้มีช่วงที่ปรับได้ เช่น เก้าอี้ที่ปรับความสูงได้ อย่างไรก็ตาม อุปกรณ์ประเภทนี้อาจไม่เหมาะกับผู้ที่เตี้ยหรือสูงเกินไป โดยส่วนใหญ่การใช้ค่าตามสัดส่วน สำหรับการออกแบบที่ปรับได้นั้นครอบคลุมคนตั้งแต่ร้อยละ 5-95 หรือเรียกง่ายๆ ว่า ถ้ามีคน 100 คน 5 คนแรกจะเตี้ยที่สุดและ 5 คนสุดท้ายสูงที่สุด จะไม่พอดีกับเก้าอี้ปรับระดับนี้ อุปกรณ์แบบปรับได้นี้ถือว่าเหมาะสมที่สุดที่คนจำนวนมากสามารถใช้ได้ อย่างไรก็ตามการปรับมากขึ้นหมายถึงราคาที่สูงขึ้นและความมั่นคงของอุปกรณ์อาจลดลงเช่นเก้าอี้ปรับระดับมีราคาแพง และถ้าปรับให้สูงมากก็อาจจะไม่มั่นคงเท่าเก้าอี้ปรับเอนได้

3. การออกแบบใช้ค่าเฉลี่ยร้อยละ 50 ซึ่งเป็นค่ากลาง โดยที่คนที่เหมาะสมที่สุดคือผู้ที่มีสัดส่วนความสูงเฉลี่ยโดยประมาณ ผู้ที่เตี้ยกว่าหรือสูงกว่าต้องยอมใช้โดยเสี่ยงที่จะได้รับบาดเจ็บในที่ทำงาน ตัวอย่างที่ชัดเจนคือเก้าอี้ที่ใช้ในห้องเรียนของโรงเรียนประถมศึกษาหรือมัธยมศึกษา

เลือกอุปกรณ์อย่างไรให้เหมาะกับคน
พูดได้ไม่ง่ายนักว่าโต๊ะ เก้าอี้ หรืออุปกรณ์ทั้งที่บ้านและที่ทำงาน ความสูง ความกว้าง ความลึก จะต้องเหมาะสมขนาดไหนถึงจะเหมาะสม เพราะมีปัจจัยอื่นๆ เช่น ลักษณะของงานและลักษณะนิสัยตลอดจนการ ความถนัดในงานนั้น เช่น ฝรั่งนั่งพื้นไม่เก่งเหมือนคนไทย ดังนั้นอุปกรณ์ต่างๆ จะเป็นในลักษณะที่ต้องนั่งบนเก้าอี้หรือยืนทำ แต่คนไทยอาจมีนิสัยชอบนั่งกับพื้นบ้าง แต่ก็มีหลักการง่ายๆ คือ เพียงพอที่จะนำมาพิจารณา โดยทำตามขั้นตอนด้านล่างนี้

1. ต้องรู้ให้ชัดว่าใครคือผู้ใช้ เช่น โต๊ะ ที่รองรีด คนที่จะใช้คือ ผู้ใหญ่ หรือ เด็กที่มีวุฒิภาวะเพียงพอ ดังนั้น ความสูงของโต๊ะรองรีดจึงไม่ต่ำพอที่ เล็ก เด็กจะใช้หรือวางตำแหน่งปลั๊กไฟ หรือสิ่งของอันตรายต้องสูงพอที่เด็กเล็กจะไม่ถึง

2. อุปกรณ์นี้ใช้โดยบุคคลหรือกลุ่มเท่านั้น หากใช้เพียงคนเดียว การซื้อหรือการออกแบบควรเหมาะสมกับบุคคลนั้น แต่สำหรับหลายๆ คนควรเลือกอุปกรณ์ที่สามารถปรับเปลี่ยนได้ แต่ถ้าเครื่องไม่สามารถ ทำให้ปรับได้ เช่น ประตู หน้าต่าง เต้ารับไฟฟ้า ให้พิจารณาในหัวข้อถัดไป

3. ต้องรู้ว่าอุปกรณ์เมื่อใช้งาน เราต้องการพื้นที่หรือพื้นที่เพื่อให้เข้าถึงได้ง่าย สไตล์นี้จะใช้ความสูงของคนตัวสูงเป็นตัวกำหนด เช่น ถ้าความสูงของประตูต่ำเกินไปจะทำให้คนตัวสูงก้มศีรษะขณะเดินผ่าน แต่ถ้าประตูสูง คนเตี้ยก็จะเดินผ่านไปได้ง่ายๆ ความสูงของโต๊ะ เก้าอี้ โต๊ะในครัว ที่รองรีด ก็เช่นกัน ถ้าโต๊ะเตี้ยไปก็จะป้องกันไม่ให้คนตัวสูงพาดขาเข้ามา ในขณะที่คนเตี้ยก็ใช้โต๊ะสูงได้โดยการวางที่วางเท้าให้สูงขึ้น

4.ต้องรู้ว่าเครื่องเวลาใช้งานเราต้องเอื้อมถึงหรือไม่ เอื้อมมือไปหยิบหรือจับหรือไม่ การเข้าถึงประเภทนี้ใช้สัดส่วนของคนเตี้ยในการกำหนด เช่น สลักประตู สวิตช์ไฟ ความลึกของโต๊ะ ถ้าใช้สัดส่วนคนตัวสูงเป็นตัวกำหนด ก็จะทำให้คนตัวเตี้ยแขนเตี้ยกว่าคนตัวสูง ต้องเอื้อมถึงหรือเอนค่อนข้างมาก

5. ในการพิจารณาว่าควรใช้อุปกรณ์นี้ในสัดส่วนใด ให้บุคคลนั้นเป็นผู้กำหนดขนาดของเครื่อง ที่นี่อาจกำหนดการเข้าถึง บุคคลอื่นอาจกำหนดส่วนสูง จากนั้นทำการทดลองเพื่อกำหนดระยะทางหรือลองปรับดู จากนั้นทำแบบทดสอบการนั่ง การทดสอบการเข้าถึง การทดสอบ ตำแหน่งทดสอบต้องไม่อยู่ในตำแหน่งที่เสี่ยงต่อการบาดเจ็บในสถานที่ทำงาน กล่าวคือ ไม่ห่างเหินจนเกินไป ไม่บิดงอขณะยกหรือเคลื่อนย้าย กลับอยู่ในท่าตรง ศีรษะและคอไม่บิดหรืองอหรือเอียงในตำแหน่งเดียวเป็นเวลานาน ตัวเครื่องไม่มีจุดสัมผัสหนักๆ กับตัวเครื่องเป็นเวลานานๆ และที่สำคัญ รู้สึกสบายตัวเมื่อใช้งานเครื่อง

6. หากตัวเครื่อง ถูกใช้โดยคนที่ต่างกันมากทำให้ยากต่อการปรับเครื่องให้เข้ากับสัดส่วนของแต่ละคน เช่น เด็กและผู้ใหญ่ ดังนั้นโต๊ะและเก้าอี้อาจใช้สำหรับเด็กเล็กและโต๊ะและเก้าอี้สำหรับผู้ใหญ่ เพราะการปรับเด็กให้เข้ากับโต๊ะและเก้าอี้ของผู้ใหญ่ได้ยาก

7. ถ้าเครื่อง Rare และขนาดเดียว เช่น เครื่องที่สั่งมาจากต่างประเทศซึ่งเหมาะกับคนในประเทศนั้นๆ อาจทำให้ยากต่อการปรับเครื่องให้เข้ากับผู้ใช้งาน วิธีที่ดีที่สุดในการป้องกันการบาดเจ็บจากการทำงานและการทำงานอย่างมีประสิทธิภาพคือ การเลือกขนาดที่เหมาะสมสำหรับเครื่องจักรนั้นตั้งแต่ต้น

8. เมื่อใช้ไปสักระยะหนึ่ง เราควรประเมินว่าขนาดของอุปกรณ์ที่เราปรับนั้นเหมาะสมหรือไม่โดยดูจากความเจ็บปวดที่เกิดขึ้น ดูปริมาณงานและคุณภาพของงานเมื่อเทียบกับที่ผ่านมา แล้วปรับอุปกรณ์ให้เหมาะสมอีกครั้ง

เมื่อคุณได้ลองใช้วิธีนี้แล้ว คาดว่าคุณจะพอใจกับงานของคุณไม่มากก็น้อย ส่วนข้อมูลโดยละเอียดเรื่องสัดส่วนมาตรฐานของคนไทย เท่าที่ผู้เขียนทราบ ก็มีบางส่วนรวมอยู่ในหมู่ชายไทยในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และในอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่ม

.
ที่มาข้อมูล